Speedrower, pot. żużel na rowerach – sport kolarski, wzorowany na sporcie żużlowym – z kolarstwa zaczerpnięto sprzęt, a z żużlu schematy rozgrywek i regulamin.
Speedrower od 1995 roku posiada w Polsce własną organizację – Polskie Towarzystwo Speedrowerowe, w 2006 roku zastąpione przez Polską Federację Klubów Speedrowerowych. W Polsce organizowane są zawody speedrowerowe na poziomie Extraligi i I Ligi. Nazwa SPEEDROWER powstała prawdopodobnie pod koniec lat 80. XX w. na terenie Leszna Wielkopolskiego, zaczęli jej używać chłopcy z amatorskiego klubu COBRA LESZNO, a narodziła się w głowie jeżdżącego ówcześnie prezesa klubu M. Błażejewskiego. Źródło Arkadiusz Kaczmarek Leszno.
HISTORIA
Początek speedrowera (ang. cycle speedway) na świecie datuje się na lata 40. XX wieku, choć pierwsze zawody przeprowadzano już przed wojną - jej wybuch uniemożliwił rozwój dyscypliny. W Anglii speedrower zaczął się rozwijać zaraz po II wojnie światowej, a tory powstawały w okolicy Londynu obok kraterów po bombach. Oficjalnie na wyspach Brytyjskich powstanie speedrowera przypada na 1946 rok.
Ośrodkami, gdzie narodziła się Ogólnopolska Liga Speedrowera stały się: Leszno i Rawicz (woj. wielkopolskie). Zjednoczeniu Ligi przysłużyli się Oskar Baldys, Andrzej Włodarczyk i Henryk Michalak. Przełomem zjednoczenia było pojawienie się 29 lipca 1993 roku artykuły w "Tygodniku Żużlowym" na łamach, którego znalazł się apel do drużyn spoza Leszna o kontakt w celu zorganizowania meczów międzymiastowych - Oskar Baldys, autor apelu, opowiada, że w tym czasie uzyskał odpowiedź z 12 miast. Pierwszy mecz międzymiastowy rozegrano pomiędzy Lesznem i Rawiczem (zakończył się zwycięstwem Leszna w stosunku 69:21). W roku 1994 Andrzej Włodarczyk, opiekun rawickiego speedrowera, zwrócił się z prośbą do Rady Ligi Leszczyńskiej o możliwość startu w tej lidze. Dzięki zgodzie rady z Oskarem Baldysem w roli przewodniczącego, w późniejszym okresie można było stworzyć ligę wielkopolską, a z czasem i ogólnopolską.
W grudniu 1994 roku w Rawiczu rozegrano pierwszy oficjalny turniej speedrowerowy - był to "Turniej Gwiazdkowy" - w którym wzięli udział zawodnicy z Rawicza, Leszna, Gniezna, Piły i Wrocławia. W Ogólnopolskiej Lidze Speedrowerowej w 1995 startowały wymienione wyżej kluby oraz zawodnicy z Częstochowy i Grudziądza. Speedrower w Polsce powstał niezależnie od wcześniej rozwijającego się na Wyspach Brytyjskich odpowiednika. W miastach z tradycjami "żużlowymi" jeszcze przed 1993 rokiem tworzono miejskie ligi (m.in. Leszno, Wrocław), chłopcy jeździli na rowerach naśladując żużlowych idoli. Pierwsze wyścigi odbywały się na prowizorycznych "torach": wokół drzew, na osiedlowych podwórkach; często budziły kontrowersje u mieszkańców. Profesjonalnym torem w 1994 roku mógł poszczycić się Rawicz (powstał przy ulicy Spokojnej i do dziś ma tam swoje miejsce). W kolejnym roku powstawały nowe tory, klarowała się jednocześnie ogólnopolska liga.
Angielsko-polska współpraca została nawiązana dzięki Brytyjskiej Federacji Speedrowera, która w 1994 roku wysyłała listy do związków motorowych byłego związku socjalistycznego - odpowiedź nadeszła tylko z Polski. Efektem tego było zorganizowanie dwóch turniejów z udziałem przedstawicieli Anglii, Holandii i Polski na rawickim torze. W 1995 Polska dostała zaproszenie na Indywidualne Mistrzostwa Świata Juniorów do Anglii. Polacy dostali także zaproszenie do Holandii, co w końcowym rezultacie zaowocowało Mistrzostwami Europy 1996 właśnie w Polsce. Wydarzenie to zostało opisane w "Tygodniku Żużlowym".
W 2008 w ekstralidze wystąpiły ekipy Szawer Leszno, BTS Bydgoszcz, Mustang Żołędowo, Wiraż Ostrów, TSŻ Toruń, Orzeł Gniezno. Natomiast w 1 lidze: Lwy Częstochowa, Pavart Rawicz, ZKS Zielona Góra, Śląsk Świętochłowice. Ponadto istnieją drużyny w Tarnowie, Rybniku, Krośnie, Mikołowie.
SPRZĘT
Rower speedrowerowy wzorem motocykla żużlowego nie posiada hamulców, ani przerzutek, ani innych wystających części, co jest bardzo ważne, gdyż chodzi o bezpieczeństwo na torze. Na początku idealnym rowerem był rower typu Wigry, później wyparty przez rowery z dużymi ramami. Kierownica jest podobna do tych używanych w starych ukraińskich rowerach, jej profil dostosowany jest indywidualnie do zawodnika. Jej kształt ma wspomagać uczestnika podczas samego manewru startu. Wielkość roweru jest uzależniona od wieku, potrzeb i umiejętności zawodnika.
ZASADY
Zasady są bardzo podobne do stosowanych w żużlu. Czyli: w wyścigu udział bierze 4 zawodników. Punkty przyznawane są za kolejność przekroczenia linii mety (pierwszy zawodnik na mecie otrzymuje 4 punkty, drugi 3, trzeci 2, czwarty 1 – punktacja obowiązuje w Polsce od 2008 roku, jest zgodna z punktacją stosowaną w zawodach rangi międzynarodowej). Zawodnicy mają do przejechania dystans czterech okrążeń (w zależności od toru jest to od ok. 200 do 400 metrów).
Od czarnego sportu odróżnia je to, że sędzia na starcie wydaje wydaje odpowiednie komendy:
- do startu – zawodnik, jeśli jest nie gotowy wyciąga rękę.
- gotów – zawodnik nie może się poruszyć, w przeciwnym wypadku zostanie wykluczony z wyścigu.
- start (sędzia zwalnia taśmę startową lub gumkę).
TORY
Tory speedrowerowe mają długość pomiędzy 50 a 80 metrów. Od żużlowych odróżnia je:
- betonowy odlew na starcie (dawniej na żużlu też takie były)
- ogrodzenie może być wykonane nawet z foliowej taśmy. Na lepszych torach jest siatka wysokości 1-1,5m, jednakże jest ona oddalona o kilkanaście centymetrów od krawężnika, który jest bezpośrednim ogrodzeniem toru.
Mają nawierzchnię szutrową.
|
